تب ابزارها در استودیوی فرم‌ساز GraphBPMS

تب ابزارها در استودیوی فرم‌ساز برای انتخاب Fieldها و Controlها، قرار دادن آن‌ها روی فرم و تعیین اندازه اولیه آن‌ها استفاده می‌شود. در همین جریان، طراح فرم می‌تواند چیدمان صفحه را کنترل کند، تنظیمات عمومی هر فیلد را تغییر دهد، از نوار عملیات سریع استفاده کند و در فیلدهای پشتیبانی‌شده قواعد اعتبارسنجی را تعریف کند.

منظور از Field یا Control همان اجزایی است که روی فرم قرار می‌گیرند؛ مانند کادر ورود متن، فیلد تاریخ، دکمه، جدول یا تب. بعضی ابزارها برای دریافت اطلاعات از کاربر هستند و بعضی دیگر برای نمایش اطلاعات یا مرتب‌سازی بخش‌های مختلف فرم به کار می‌روند. جزئیات اختصاصی هر Field در مقاله جداگانه همان Field ارائه می‌شود.

افزودن فیلد و تنظیم چیدمان صفحه

برای اضافه کردن یک ابزار، آن را از تب ابزارها با ماوس بگیرید و در محل موردنظر روی فرم رها کنید. بعد از اضافه شدن فیلد نیز می‌توان با کشیدن و رها کردن، محل آن را تغییر داد. فیلدها بر اساس ترتیب قرارگیری و اندازه‌ای که دارند، در کنار یکدیگر یا در ردیف‌های بعدی قرار می‌گیرند؛ بنابراین چند فیلد کوچک می‌توانند در یک ردیف قرار بگیرند یا یک فیلد تمام عرض ردیف را اشغال کند.

تعیین اندازه اولیه Fieldهای جدید

در بالای فهرست ابزارها، بخش تنظیم قالب‌بندی صفحه قرار دارد. این بخش مشخص می‌کند Fieldهایی که بعد از انتخاب این گزینه به فرم اضافه می‌شوند، با چه عرض اولیه‌ای ایجاد شوند. حالت اولیه این بخش ۲ ستونه است.

تغییر این گزینه فقط اندازه اولیه ابزارهایی را مشخص می‌کند که بعد از آن به فرم اضافه می‌شوند. اندازه Fieldهایی که قبلاً روی فرم قرار گرفته‌اند به‌صورت خودکار تغییر نمی‌کند.

تغییر اندازه هر Field با مدل ۱۲ ستونه

عرض فضای فرم به ۱۲ قسمت تقسیم شده است. اندازه هر Field را می‌توان به‌صورت جداگانه از طریق گزینه اندازه ستون در تنظیمات عمومی یا از نوار عملیات همان Field تغییر داد.

• ۱۲: تمام عرض ردیف
• ۶: نصف عرض ردیف
• ۴: یک‌سوم عرض ردیف
• ۳: یک‌چهارم عرض ردیف

مثال: دو Field «نام» و «نام خانوادگی» را با اندازه ۶ در کنار یکدیگر قرار دهید. سپس Field «توضیحات» را با اندازه ۱۲ در یک ردیف جداگانه نمایش دهید.

↑ بازگشت به فهرست آموزش

شناخت گروه‌های ابزار

تب ابزارها دارای ۱۸ ابزار در ۵ گروه است: ۶ ابزار پایه، ۶ ابزار پیشرفته، ۱ ابزار تعاملی، ۲ ابزار چیدمان و ۳ ابزار محتوا و نمایش. جدول زیر کاربرد کلی هر ابزار را نشان می‌دهد؛ تنظیمات و رفتار اختصاصی هرکدام در مقاله مستقل همان Field توضیح داده می‌شود.

↑ بازگشت به فهرست آموزش

تنظیمات عمومی فیلد

تب تنظیمات عمومی اطلاعات پایه، ظاهر و نحوه نمایش Field را مشخص می‌کند. برای مشاهده آن، ابتدا یک Field روی فرم انتخاب کنید. گزینه‌های این تب با توجه به نوع Field تغییر می‌کنند؛ برای مثال بعضی تنظیمات برای Field متنی وجود دارند، اما برای ابزارهایی مانند Container، تب یا دکمه نمایش داده نمی‌شوند.

هویت Field و نحوه ذخیره در پایگاه داده

بدون ستون در پایگاه داده / بدون جدول در پایگاه داده: در ابتدای تب تنظیمات عمومی ممکن است یکی از این دو عنوان نمایش داده شود. برای Fieldهای عادی عنوان گزینه بدون ستون در پایگاه داده است و برای فرم تودرتو به بدون جدول در پایگاه داده تغییر می‌کند.

اگر بدون ستون در پایگاه داده فعال شود، Field روی فرم باقی می‌ماند اما ستون جداگانه‌ای برای ذخیره مقدار آن در پایگاه داده ساخته نمی‌شود. این حالت برای Fieldهایی مناسب است که فقط برای نمایش، محاسبه موقت یا استفاده در قوانین و عملیات فرم ساخته می‌شوند و نیازی به ذخیره دائمی مقدار آن‌ها وجود ندارد. در فرم تودرتو، فعال‌کردن گزینه متناظر باعث می‌شود جدول جداگانه‌ای برای ذخیره ردیف‌های فرم تودرتو ایجاد نشود.

هنگام فعال‌کردن این گزینه برای یک Field قدیمی، سامانه پیام هشدار نمایش می‌دهد؛ زیرا ممکن است ستون یا اطلاعات قبلی آن Field از پایگاه داده حذف شود. اگر Field در تنظیمات یکتایی اطلاعات استفاده شده باشد، ممکن است امکان فعال‌کردن این گزینه وجود نداشته باشد. با فعال‌شدن این حالت، اجبار مربوط به ذخیره مقدار در پایگاه داده نیز غیرفعال می‌شود.

این گزینه برای HTML، محاسباتی، تب، دکمه، Container و لیست درختی نمایش داده نمی‌شود. اگر خود فرم بدون جدول ساخته شده باشد نیز این گزینه قابل مشاهده نیست.

نام: نام داخلی Field را مشخص می‌کند و با عنوانی که کاربر روی فرم می‌بیند تفاوت دارد. سامانه از نام Field برای شناسایی آن، ذخیره اطلاعات، استفاده در قوانین کسب‌وکار و انجام عملیات مختلف استفاده می‌کند. در نام Field از حروف انگلیسی، عدد و علامت زیرخط استفاده کنید و نامی کوتاه، مشخص و مرتبط انتخاب کنید؛ مانند FirstName، NationalCode، RequestDate یا TotalAmount.

اگر Field در پایگاه داده ذخیره شود، این نام می‌تواند به‌عنوان نام ستون اطلاعات نیز استفاده شود. در Field بدون ستون پایگاه داده، این قسمت بیشتر نقش نام داخلی یا عنوان لاتین Field را دارد. نام یک فرم تودرتوی قدیمی که قبلاً ذخیره شده است قابل تغییر نیست.

عنوان: متن نمایشی Field برای کاربر است. برای مثال نام داخلی می‌تواند NationalCode باشد و عنوان نمایشی «کد ملی». اگر فرم چندزبانه باشد، می‌توان عنوان متفاوتی برای هر زبان وارد کرد و کاربر عنوان متناظر با زبان فعال سامانه را می‌بیند.

اگر توضیحات پایگاه داده خالی باشد، واردکردن عنوان Field می‌تواند همان عنوان را به‌صورت خودکار در توضیحات پایگاه داده قرار دهد. اگر عنوان Field توسط قانون کسب‌وکار تغییر کند، گزینه تغییر در قوانین کسب‌وکار زیر این قسمت نمایش داده می‌شود و با انتخاب آن می‌توان قانون مرتبط را مشاهده کرد.

راهنمای داخل Field و ظاهر عنوان

متن راهنمای داخل فیلد: متنی است که پیش از ورود اطلاعات داخل Field نمایش داده می‌شود و به کاربر توضیح می‌دهد چه چیزی باید وارد کند. برای فیلد شماره همراه می‌توان نوشت: «شماره همراه را با 09 شروع کنید». با شروع ورود اطلاعات، این متن دیگر داخل Field نمایش داده نمی‌شود.

در فرم چندزبانه می‌توان متن راهنمای متفاوتی برای هر زبان تعریف کرد. اگر این متن توسط قوانین کسب‌وکار تغییر کند، گزینه تغییر در قوانین کسب‌وکار نمایش داده می‌شود. این گزینه برای امضا، تب، Container، دکمه و لیست درختی نمایش داده نمی‌شود.

بخش تنظیمات عنوان به‌صورت باز و بسته‌شونده است و برای تغییر ظاهر و محل عنوان Field استفاده می‌شود. این بخش برای ابزار تب نمایش داده نمی‌شود.

• سفارشی‌سازی: برای اعمال تنظیمات پیشرفته ظاهر عنوان است. این قسمت برای افرادی مناسب‌تر است که با کلاس‌ها و تنظیمات ظاهری آشنایی دارند. برای تغییرهای معمول مانند رنگ، اندازه و ضخامت، گزینه‌های اختصاصی ساده‌تر هستند. در فرم چندزبانه می‌توان سفارشی‌سازی عنوان را برای هر زبان جداگانه انجام داد.
• رنگ عنوان: رنگ نوشته عنوان را تغییر می‌دهد و می‌تواند شامل میزان شفافیت باشد. اگر رنگی انتخاب نشود، رنگ پیش‌فرض قالب سامانه استفاده می‌شود.
• اندازه عنوان: اندازه نوشته عنوان را بر حسب پیکسل تعیین می‌کند. در صورت خالی‌بودن، اندازه پیش‌فرض سامانه به کار می‌رود.
• ضخامت عنوان: عنوان را از بسیار نازک تا بسیار پررنگ نمایش می‌دهد. در صورت انتخاب‌نشدن مقدار، ضخامت پیش‌فرض قالب استفاده می‌شود.
• محل قرارگیری عنوان: محل عنوان را نسبت به Field مشخص می‌کند. گزینه‌ها شامل بالا سمت راست، بالا وسط، بالا سمت چپ، پایین سمت راست، پایین وسط، پایین سمت چپ، وسط سمت راست و وسط سمت چپ هستند. در حالت‌های بالا و پایین، عنوان در ردیف جداگانه قرار می‌گیرد و در حالت‌های وسط، کنار Field نمایش داده می‌شود. جهت راست و چپ با زبان و جهت فرم تنظیم می‌شود و در فرم چندزبانه می‌توان محل عنوان را برای هر زبان جداگانه تعیین کرد. این گزینه برای Container، دکمه، تب و لیست درختی نمایش داده نمی‌شود.

آیکن Field

بخش تنظیمات آیکن نیز باز و بسته‌شونده است و برای تعریف آیکنی در کنار عنوان Field استفاده می‌شود. این بخش برای ابزار تب نمایش داده نمی‌شود.

• آیکن: مقدار کامل آیکن را نگهداری می‌کند و امکان واردکردن تنظیمات پیشرفته آیکن را فراهم می‌کند. در استفاده معمول، انتخاب مستقیم از فهرست آیکن‌ها ساده‌تر است. در فرم چندزبانه می‌توان آیکن متفاوتی برای هر زبان تعریف کرد.
• انتخاب آیکن: آیکن را از فهرست آیکن‌های سامانه انتخاب می‌کند. پس از انتخاب، مقدار آن در Field ثبت می‌شود و کنار عنوان نمایش داده خواهد شد.
• رنگ آیکن: رنگ و میزان شفافیت آیکن را تغییر می‌دهد.
• اندازه آیکن: اندازه نمایش آیکن را بر حسب پیکسل مشخص می‌کند.
• هم‌رنگ با قالب: با فعال‌شدن این گزینه، رنگ آیکن از رنگ اصلی قالب سامانه گرفته می‌شود و انتخاب رنگ دلخواه غیرفعال می‌شود. با خاموش‌کردن آن، می‌توان رنگ آیکن را دستی انتخاب کرد.

توضیحات پایگاه داده و راهنمای نمایشی

توضیحات پایگاه داده: برای ثبت توضیح درباره اطلاعات ذخیره‌شده Field است و به کاربر نهایی روی فرم نمایش داده نمی‌شود. اگر این قسمت خالی باشد، عنوان Field می‌تواند پس از ورود به‌صورت خودکار در آن قرار بگیرد. این گزینه فقط برای Fieldهایی نمایش داده می‌شود که اطلاعاتشان در پایگاه داده ذخیره می‌شود. برای تب، Container، دکمه و لیست درختی نمایش داده نمی‌شود و در فرم تودرتو فقط قابل مشاهده است و امکان ویرایش ندارد.

توضیحات نمایشی: راهنمای بیشتری برای کاربر فراهم می‌کند و زمانی مناسب است که عنوان یا متن داخل Field به‌تنهایی کافی نیست. برای مثال در Field «تاریخ شروع قرارداد» می‌توان نوشت: «تاریخ درج‌شده در نسخه امضاشده قرارداد را انتخاب کنید.»

در فرم چندزبانه می‌توان توضیح جداگانه‌ای برای هر زبان تعریف کرد. اگر این توضیح توسط قوانین کسب‌وکار تغییر کند، گزینه تغییر در قوانین کسب‌وکار نمایش داده می‌شود. این قسمت برای تب، Container و لیست درختی نمایش داده نمی‌شود. توضیحات فرم تودرتو فقط قابل مشاهده است و قابل تغییر نیست.

کنترل نمایش Field در جدول اطلاعات

بخش تنظیمات نمایش در جدول نحوه نمایش Field را در جدول اطلاعات مشخص می‌کند و بیشتر زمانی کاربرد دارد که اطلاعات فرم یا فرم تودرتو به شکل جدول نمایش داده شوند. این بخش برای تب و لیست درختی نمایش داده نمی‌شود.

• عرض ستون بر اساس محتوا: سامانه عرض ستون را متناسب با محتوای آن تعیین می‌کند. در این حالت گزینه‌های ورود عرض دستی ستون نمایش داده نمی‌شوند.
• اندازه ستون جدول: وقتی عرض بر اساس محتوا غیرفعال باشد، عرض ستون را دستی مشخص می‌کند. مقدار ۰ یعنی عرض مشخصی تعیین نشده و سامانه اندازه را انتخاب می‌کند. این مقدار با اندازه ستون در نمایش فرم تفاوت دارد.
• واحد اندازه‌گیری: عرض می‌تواند بر حسب پیکسل یا درصد باشد. برای مثال ۲۰۰ پیکسل یک عرض ثابت و ۲۵ درصد یک‌چهارم فضای جدول را ایجاد می‌کند.
• شکستن محتوا: زمانی نمایش داده می‌شود که عرض ستون دستی باشد. با فعال‌کردن آن، متن‌های طولانی در چند خط نمایش داده می‌شوند. در حالت غیرفعال، متن در یک خط باقی می‌ماند و بخش اضافه می‌تواند کوتاه‌شده نمایش داده شود.
• نمایش همیشگی فیلد در جدول تودرتو: فقط برای Fieldهای داخل فرم تودرتو نمایش داده می‌شود. با فعال‌کردن آن، کنترل ورود یا ویرایش اطلاعات همیشه داخل سلول جدول دیده می‌شود و کاربر بدون ورود به حالت جداگانه ویرایش، کنترل را مشاهده می‌کند. فعال‌کردن این گزینه می‌تواند سرعت نمایش جدول‌های دارای تعداد زیاد ردیف را کاهش دهد.

کنترل اندازه، شروع ردیف و وضعیت نمایش روی فرم

بخش تنظیمات نمایش فیلد نحوه قرارگیری و رفتار Field روی فرم را تعیین می‌کند.

اندازه ستون: عرض Field را روی فرم با عددی بین ۱ تا ۱۲ مشخص می‌کند. ۱۲ تمام عرض، ۶ نصف عرض، ۴ یک‌سوم و ۳ یک‌چهارم عرض ردیف است. این گزینه با عرض ستون در جدول اطلاعات تفاوت دارد.

خط بعدی: با فعال‌شدن این گزینه، خود Field از ابتدای یک ردیف جدید شروع می‌شود؛ حتی اگر در ردیف قبلی فضای کافی وجود داشته باشد. برای مثال اگر دو Field اندازه ۶ داشته باشند، معمولاً کنار هم قرار می‌گیرند؛ اما فعال‌کردن خط بعدی برای Field دوم آن را به ردیف جدید منتقل می‌کند. این گزینه برای Container نمایش داده نمی‌شود.

مخفی کردن فیلد: Field را به‌صورت پیش‌فرض از دید کاربر پنهان می‌کند. این حالت برای Fieldهایی مناسب است که در شروع فرم مخفی هستند و در شرایط خاص توسط قوانین کسب‌وکار یا عملیات فرم نمایش داده می‌شوند. اگر وضعیت نمایش Field توسط قانون تغییر کند، گزینه تغییر در قوانین کسب‌وکار برای مشاهده قانون مرتبط نمایش داده می‌شود.

مخفی کردن عنوان: خود Field نمایش داده می‌شود اما عنوان آن دیده نمی‌شود. این گزینه زمانی مناسب است که کاربرد Field از ظاهر یا متن راهنمای داخل آن مشخص باشد. برای دکمه، تب، Container، فایل و HTML نمایش داده نمی‌شود.

فقط‌خواندنی: مقدار Field را نمایش می‌دهد اما اجازه تغییر آن را به کاربر نمی‌دهد. اگر وضعیت ویرایش توسط قانون کسب‌وکار تغییر کند، گزینه تغییر در قوانین کسب‌وکار نمایش داده می‌شود.

نمایش دکمه پاک کردن مقدار: دکمه‌ای داخل Field نمایش می‌دهد تا کاربر بتواند مقدار Field را پاک کند. این گزینه برای تب، Container، دکمه، لیست درختی، فایل، نقشه و فرم تودرتو نمایش داده نمی‌شود.

نمایش در فیلترها: تعیین می‌کند Field در قسمت فیلتر و جست‌وجوی اطلاعات فرم قابل استفاده باشد یا نه. این گزینه فقط برای Fieldهای اصلی فرم در دسترس است، نه Fieldهای داخل فرم تودرتو. همچنین Field باید ستون پایگاه داده داشته باشد و خود فرم نیز دارای جدول باشد. این گزینه برای لیست درختی، تب، Container، دکمه، فایل، نقشه و فرم تودرتو نمایش داده نمی‌شود.

نمایش در فهرست داده‌ها: تعیین می‌کند مقدار Field در فهرست اطلاعات ثبت‌شده فرم قابل نمایش باشد یا نه. این گزینه فقط برای Fieldهایی در دسترس است که مقدارشان در پایگاه داده ذخیره می‌شود و برای تب، فرم تودرتو، Container و دکمه نمایش داده نمی‌شود.

تنظیمات پیشرفته ورودی و جهت محتوا

Input Custom Attribute: برای اعمال تنظیمات ظاهری یا ویژگی‌های پیشرفته روی بخش ورودی Field استفاده می‌شود؛ برای مثال می‌توان کلاس یا ظاهر خاصی برای کادر ورود اطلاعات تعریف کرد. مقدار باید با ساختار مشخص وارد شود:

{"class":"className","style":"styleProp"}

این گزینه برای تب، Container، دکمه، فرم تودرتو و لیست درختی نمایش داده نمی‌شود.

Element Custom Attribute: تنظیمات پیشرفته را روی کل عنصر Field اعمال می‌کند. تفاوت آن با گزینه قبلی این است که Input Custom Attribute فقط روی بخش ورود اطلاعات اثر می‌گذارد، اما Element Custom Attribute روی عنصر کلی Field اعمال می‌شود. ساختار مقدار نیز به شکل زیر است:

{"class":"className","style":"styleProp"}

این گزینه برای تمام Fieldها در دسترس است.

جهت نمایش محتوا: جهت ورود و نمایش محتوای Field را تغییر می‌دهد. در فرم فارسی، عنوان گزینه چپ به راست است و فعال‌کردن آن محتوای Field را چپ‌به‌راست نمایش می‌دهد. این حالت برای شماره تلفن، کد ملی، کد پیگیری، ایمیل، نشانی اینترنتی و اطلاعات انگلیسی مناسب است. در فرم‌هایی با جهت اصلی چپ‌به‌راست، این گزینه برای تغییر جهت به راست‌به‌چپ استفاده می‌شود. این تنظیم برای Container، فایل، نقشه و فرم تودرتو نمایش داده نمی‌شود.

ارتباط تنظیمات عمومی با قوانین کسب‌وکار و چندزبانه

بعضی تنظیمات عمومی می‌توانند توسط قوانین کسب‌وکار تغییر کنند: عنوان، متن راهنمای داخل فیلد، توضیحات نمایشی، وضعیت نمایش یا مخفی بودن و فقط‌خواندنی بودن Field. اگر یکی از این موارد در قوانین کسب‌وکار استفاده شده باشد، دکمه تغییر در قوانین کسب‌وکار کنار همان تنظیم نمایش داده می‌شود و قانون مرتبط را باز می‌کند.

مقداری که در تب تنظیمات عمومی وارد می‌شود، حالت اولیه Field است. قوانین کسب‌وکار می‌توانند این مقدار را هنگام اجرای فرم و بر اساس شرایط مختلف تغییر دهند.

اگر قابلیت چندزبانه فرم فعال باشد، برای عنوان فیلد، متن راهنمای داخل فیلد، سفارشی‌سازی ظاهر عنوان، محل قرارگیری عنوان، آیکن و توضیحات نمایشی می‌توان مقدار جداگانه‌ای در هر زبان وارد کرد. در زمان اجرای فرم، مقدار مربوط به زبان فعال سامانه نمایش داده می‌شود.

↑ بازگشت به فهرست آموزش

نوار عملیات فیلد در محیط طراحی

وقتی نشانگر ماوس روی یک Field قرار می‌گیرد، نوار عملیاتی در پایین آن ظاهر می‌شود. این نوار فقط در محیط طراحی فرم وجود دارد و کاربران هنگام تکمیل فرم آن را نمی‌بینند. عملیات موجود با توجه به نوع Field متفاوت است و از سمت راست به چپ در نوار قرار می‌گیرند.

راهنمای سریع عملیات

عملیات	کاربرد
تغییر اندازه	تعیین عرض Field روی شبکه ۱۲ ستونه
تنظیمات عمومی	انتخاب Field و بازکردن تب تنظیمات عمومی
خط بعدی	شروع Field از ردیف جدید
کپی	ساخت نسخه جدید با تنظیمات مشابه و قراردادن آن در محل دلخواه
جمع/باز کردن	مخفی‌کردن موقت محتوای داخلی Container، تب یا فرم تودرتو در محیط طراحی
حذف	حذف Field پس از تأیید و کنترل وابستگی‌ها

تغییر اندازه و انتقال Field به خط بعدی

در ابتدای نوار، عدد اندازه همراه با دکمه‌های افزایش و کاهش نمایش داده می‌شود. عدد می‌تواند بین ۱ تا ۱۲ باشد: ۱۲ تمام عرض، ۶ نصف عرض، ۴ یک‌سوم، ۳ یک‌چهارم و ۱ کمترین عرض قابل انتخاب است.

با فلش افزایش و کاهش می‌توان اندازه را تغییر داد یا عدد را مستقیماً در کادر وارد کرد. سامانه فقط اعداد ۱ تا ۱۲ را می‌پذیرد. تغییر اندازه بلافاصله در محیط طراحی دیده می‌شود و Fieldها با توجه به فضای موجود در کنار هم یا ردیف‌های بعدی قرار می‌گیرند.

این گزینه برای فرم تودرتو نمایش داده نمی‌شود، زیرا فرم تودرتو همیشه تمام عرض ردیف را می‌گیرد.

دکمه خط بعدی نیز همان تنظیم خط بعدی در تب تنظیمات عمومی است. وقتی فعال شود، Field انتخاب‌شده از ابتدای ردیف بعد شروع می‌شود؛ حتی اگر در ردیف قبلی فضا داشته باشد. دکمه در حالت فعال به‌صورت رنگی یا فعال دیده می‌شود و با انتخاب دوباره غیرفعال می‌شود. این گزینه نیز برای فرم تودرتو نمایش داده نمی‌شود.

بازکردن تنظیمات Field

دکمه تنظیمات عمومی با آیکن تنظیمات نمایش داده می‌شود. با انتخاب آن، Field موردنظر فعال می‌شود و تب تنظیمات عمومی در سمت دیگر استودیو باز می‌شود. از این تب می‌توان مواردی مانند نام، عنوان، متن راهنما، آیکن، اندازه ستون، مخفی‌بودن و فقط‌خواندنی بودن را تغییر داد.

اگر Field از قبل انتخاب نشده باشد، این دکمه ابتدا همان Field را انتخاب می‌کند و سپس تنظیمات عمومی آن را نمایش می‌دهد. دکمه تنظیمات عمومی برای همه انواع Field وجود دارد، هرچند محتوای تب با نوع Field تغییر می‌کند.

برای مشاهده تنظیمات اختصاصی یا Validation نیز ابتدا Field را انتخاب کنید و سپس تب مربوط را باز کنید. در نوار عملیات، دکمه جداگانه‌ای برای تنظیمات اختصاصی یا Validation وجود ندارد.

کپی، انتخاب و جابه‌جایی Fieldها

برای کپی‌کردن Field، آن را از قسمت آیکن کپی بگیرید، به محل موردنظر بکشید و رها کنید. Field اصلی در محل قبلی باقی می‌ماند و Field جدیدی با تنظیمات مشابه ساخته می‌شود.

نسخه کپی‌شده می‌تواند شامل تنظیمات عمومی، تنظیمات اختصاصی، Validation، تنظیمات موبایل، عنوان و ظاهر، مقادیر اولیه و تنظیمات مرتبط با نوع Field باشد. سامانه برای Field جدید شناسه جداگانه ایجاد می‌کند و نام داخلی را نیز به شکلی تغییر می‌دهد که با Field اصلی تکراری نباشد.

اگر از Container، تب یا فرم تودرتو کپی گرفته شود، Fieldهای داخلی نیز همراه آن کپی می‌شوند و شناسه Fieldهای داخلی و ارتباط آن‌ها با بخش جدید دوباره ساخته می‌شود. Field کپی‌شده را می‌توان در قسمت‌های مختلف فرم قرار داد؛ برای مثال داخل Container، یکی از تب‌ها یا یک فرم تودرتوی مجاز.

میان‌برهای صفحه‌کلید نیز در دسترس هستند:

• Ctrl+C: کپی Field یا Fieldهای انتخاب‌شده
• Ctrl+V: قرار دادن نسخه کپی‌شده روی فرم

اگر چند Field انتخاب شده باشند، تنظیمات همه آن‌ها کپی می‌شود. میان‌برها زمانی عمل می‌کنند که کاربر در حال تایپ داخل کادر متن نباشد.

با انتخاب بدنه Field، همان Field فعال می‌شود و تب‌های تنظیمات آن در دسترس قرار می‌گیرند. با کشیدن بدنه، خود Field از محل قبلی جابه‌جا می‌شود. تفاوت آن با کشیدن از آیکن کپی این است که در حالت کپی، نمونه جدید ساخته می‌شود و Field اصلی سر جای خود می‌ماند. علامت انتخاب روی بدنه نیز برای انتخاب هم‌زمان چند Field استفاده می‌شود؛ پس از انتخاب چند Field می‌توان بعضی تنظیمات مشترک آن‌ها را از بخش تنظیمات گروهی تغییر داد.

جمع‌کردن محتوای داخلی ابزارهای چندبخشی

دکمه جمع/باز کردن فقط برای این ابزارها نمایش داده می‌شود:

• فرم تودرتو
• Container
• تب

این ابزارها می‌توانند Fieldهای دیگری را داخل خود نگه دارند. وقتی تعداد Fieldهای داخلی زیاد است، با این دکمه می‌توان محتوای آن‌ها را موقتاً در محیط طراحی جمع کرد تا فضای کمتری اشغال شود. پس از جمع‌شدن، دکمه بازکردن باقی می‌ماند و جهت فلش برای نمایش وضعیت باز یا بسته تغییر می‌کند.

این عملیات فقط ظاهر ابزار را در محیط طراحی تغییر می‌دهد و به این معنا نیست که همان بخش در فرم نهایی نیز بسته نمایش داده می‌شود. اگر لازم باشد Container در فرم نهایی باز و بسته‌شونده باشد، این رفتار باید از تنظیمات اختصاصی Container تعیین شود.

حذف Field و کنترل وابستگی‌ها

دکمه حذف با آیکن سطل زباله و رنگ قرمز نمایش داده می‌شود. با انتخاب آن، سامانه ابتدا پیام تأیید نشان می‌دهد و پس از تأیید Field را از محیط طراحی برمی‌دارد.

اگر Field اطلاعات ذخیره‌شده داشته باشد، حذف آن می‌تواند پس از ذخیره فرم باعث حذف ساختار یا اطلاعات مرتبط شود؛ بنابراین حذف Fieldهای قدیمی نیاز به دقت بیشتری دارد. اگر Field در بخش دیگری از فرم استفاده شده باشد، سامانه وابستگی را بررسی می‌کند و در بعضی شرایط حذف انجام نمی‌شود؛ از جمله زمانی که:

• Field در قوانین کسب‌وکار استفاده شده باشد.
• Field در تنظیمات یکتایی اطلاعات قرار داشته باشد.
• یکی از Fieldهای داخلی آن در قوانین یا تنظیمات یکتایی استفاده شده باشد.
• Field در تنظیمات یک ابزار گزارش استفاده شده باشد.

در این حالت‌ها ابتدا ارتباط با بخش مربوط را حذف کنید و سپس عملیات حذف را دوباره انجام دهید.

اگر فرم تودرتو، Container یا تب حذف شود، Fieldهای داخل آن نیز همراه بخش اصلی حذف می‌شوند و سامانه وابستگی Fieldهای داخلی را نیز بررسی می‌کند. حذف انجام‌شده در محیط طراحی پس از ذخیره فرم به‌صورت نهایی ثبت می‌شود.

تفاوت نوار عملیات بر اساس نوع Field

نوع Field	عملیات نمایش‌داده‌شده
Fieldهای معمولی	تغییر اندازه، تنظیمات عمومی، خط بعدی، کپی، حذف
فرم تودرتو	تنظیمات عمومی، کپی، جمع/باز کردن محتوای داخلی، حذف
Container و تب	تغییر اندازه، تنظیمات عمومی، خط بعدی، کپی، جمع/باز کردن محتوای داخلی، حذف

در فرم تودرتو، تغییر اندازه و خط بعدی وجود ندارند زیرا فرم تودرتو همیشه تمام عرض ردیف را می‌گیرد. دکمه جمع/باز کردن نیز برای Fieldهای معمولی نمایش داده نمی‌شود، چون آن‌ها Field دیگری را داخل خود نگهداری نمی‌کنند.

↑ بازگشت به فهرست آموزش

اعتبارسنجی داده‌های فیلد

تب اعتبارسنجی برای تعیین شرایط قابل قبول بودن اطلاعات Field استفاده می‌شود. از این تب می‌توان اجباری‌بودن، تطابق با الگو، مقایسه با مقدار ثابت یا Field دیگر و در Field تاریخ، مقایسه با تاریخ سیستم را تعریف کرد. برای هر خطا نیز می‌توان پیام مناسب نمایش داد.

برای مشاهده این تب باید فقط یک Field انتخاب شده باشد. اگر چند Field هم‌زمان انتخاب شوند، تب اعتبارسنجی نمایش داده نمی‌شود.

Fieldهای دارای تب اعتبارسنجی

تب اعتبارسنجی برای این ابزارها در دسترس است:

• متنی
• عددی
• تاریخ
• زمان
• فایل
• بله/خیر
• انتخابی
• لیست درختی
• امضا
• پرسش‌نامه
• گزارش

این تب برای Container، دکمه، فرم تودرتو، HTML، نقشه، محاسباتی و تب نمایش داده نمی‌شود. محتوای تب نیز با نوع Field تغییر می‌کند؛ برای مثال بخش مقایسه فقط برای Fieldهای متنی، عددی، تاریخ و زمان وجود دارد.

اجباری‌بودن در پایگاه داده و هنگام ورود اطلاعات

در Fieldهایی که اطلاعاتشان در پایگاه داده ذخیره می‌شود، دو گزینه جداگانه وجود دارد:

اجباری در پایگاه داده: Field را در ساختار اطلاعاتی سامانه اجباری می‌کند و ذخیره رکورد بدون مقدار آن مجاز نیست. با فعال‌کردن این گزینه، اجباری هنگام ورود اطلاعات فرم نیز خودکار فعال می‌شود و تا زمانی که اجبار پایگاه داده روشن است، امکان غیرفعال‌کردن اجبار ورود اطلاعات وجود ندارد.

این گزینه فقط زمانی نمایش داده می‌شود که خود فرم جدول پایگاه داده داشته باشد و Field نیز دارای ستون پایگاه داده باشد. اگر در تنظیمات عمومی بدون ستون در پایگاه داده فعال شده باشد، این گزینه نمایش داده نمی‌شود.

اجباری هنگام ورود اطلاعات فرم: کاربر را هنگام تکمیل فرم ملزم به واردکردن مقدار می‌کند. اگر Field خالی باشد، اعتبارسنجی ناموفق می‌شود و پیام خطا نمایش داده خواهد شد. این گزینه را می‌توان بدون ایجاد اجبار در ساختار پایگاه داده نیز فعال کرد؛ یعنی ورود مقدار در فرم اجباری باشد ولی ستون پایگاه داده اجباری نباشد.

اگر Field یا خود فرم بدون جدول پایگاه داده باشد، عنوان این گزینه به شکل ساده اجباری نمایش داده می‌شود.

نکته درباره بله/خیر: اجباری‌بودن Field بله/خیر به این معنا نیست که کاربر حتماً باید «بله» را انتخاب کند؛ مشخص‌بودن یکی از حالت‌های بله یا خیر کافی است.

با فعال‌شدن یکی از حالت‌های اجبار، قسمت متن خطا نمایش داده می‌شود. برای مثال می‌توان نوشت: «وارد کردن کد ملی الزامی است.» اگر متن وارد نشود، سامانه از پیام پیش‌فرض خود استفاده می‌کند. در فرم چندزبانه می‌توان پیام متفاوتی برای هر زبان تعریف کرد.

اجباری‌بودن Field می‌تواند توسط قوانین کسب‌وکار نیز تغییر کند. برای مثال می‌توان Field «شماره گذرنامه» را فقط زمانی اجباری کرد که نوع مدرک شناسایی «گذرنامه» باشد. در صورت استفاده از این وضعیت در قوانین، دکمه تغییر در قوانین کسب‌وکار نمایش داده می‌شود. مقدار تب اعتبارسنجی حالت اولیه Field است و قانون کسب‌وکار می‌تواند آن را هنگام اجرای فرم تغییر دهد.

کنترل ساختار مقدار با عبارت منظم

بخش عبارت منظم ساختار مقدار واردشده را با یک الگو کنترل می‌کند. این بخش برای لیست درختی، تاریخ، زمان و فایل نمایش داده نمی‌شود.

در قسمت الگو عبارت موردنظر را وارد کنید. برای مثال:

^[0-9]+$

فقط عدد را می‌پذیرد و:

^[0-9]{10}$

دقیقاً یک عدد ۱۰ رقمی را می‌پذیرد. اگر مقدار با الگو تطابق نداشته باشد، Field نامعتبر شناخته می‌شود. تعریف الگو به آشنایی با عبارت‌های منظم نیاز دارد و یک الگوی اشتباه ممکن است مقدارهای درست را نیز نامعتبر تشخیص دهد.

پس از واردکردن الگو، قسمت متن خطا نمایش داده می‌شود. برای مثال: «کد ملی باید ۱۰ رقم باشد.» اگر متن خطا خالی بماند، سامانه از پیام پیش‌فرض عدم تطابق با ساختار استفاده می‌کند. در فرم چندزبانه می‌توان پیام متفاوتی برای هر زبان تعریف کرد. اگر قسمت الگو خالی باشد، بررسی عبارت منظم انجام نمی‌شود و متن خطای آن نیز نمایش داده نخواهد شد.

تعریف و مدیریت شرط‌های مقایسه

بخش مقایسه فقط برای Fieldهای متنی، عددی، تاریخ و زمان وجود دارد. برای یک Field می‌توان چند شرط تعریف کرد و همه شرط‌ها باید درست باشند تا مقدار Field معتبر شناخته شود.

مثال: برای Field مبلغ می‌توان هم‌زمان شرط «بزرگ‌تر یا مساوی صفر» و شرط «کوچک‌تر یا مساوی سقف مجاز» را تعریف کرد.

با دکمه افزودن یک شرط جدید ساخته می‌شود. شرط‌ها با شماره‌هایی مانند شرط شماره ۱، شرط شماره ۲ و شرط شماره ۳ نمایش داده می‌شوند و هر شرط یک بخش باز و بسته‌شونده دارد. اگر آخرین شرط اضافه‌شده هنوز عملگر نداشته باشد، سامانه اجازه افزودن شرط جدید را نمی‌دهد و پیام خطا نمایش می‌دهد.

برای هر شرط یکی از عملگرهای زیر انتخاب می‌شود:

عملگر	معنی
مساوی (==)	مقدار Field با مقدار مورد مقایسه برابر باشد.
نامساوی (!=)	مقدار Field با مقدار مورد مقایسه برابر نباشد.
کوچک‌تر (<)	مقدار Field از مقدار مورد مقایسه کوچک‌تر باشد.
بزرگ‌تر (>)	مقدار Field از مقدار مورد مقایسه بزرگ‌تر باشد.
کوچک‌تر یا مساوی (<=)	مقدار Field کوچک‌تر یا برابر باشد.
بزرگ‌تر یا مساوی (>=)	مقدار Field بزرگ‌تر یا برابر باشد.

پس از ایجاد شرط، مقدار اولیه عملگر لطفاً انتخاب کنید است و تا زمانی که عملگر تعیین نشود، شرط کامل نیست. اگر عملگر دوباره روی لطفاً انتخاب کنید قرار بگیرد، مقدار مورد مقایسه، نوع مقایسه و پیام خطای همان شرط پاک می‌شوند.

برای Field عددی، عملگرها روی مقدار عددی و برای Fieldهای تاریخ و زمان روی ترتیب تاریخی یا زمانی اعمال می‌شوند. در Field متنی، مساوی و نامساوی برای بررسی برابری متن مناسب‌تر هستند. برای کنترل تعداد کاراکترها بهتر است حداقل و حداکثر طول متن در تنظیمات اختصاصی Field متنی تعیین شود.

انتخاب منبع مقدار برای مقایسه

پس از انتخاب عملگر، قسمت مقایسه با نمایش داده می‌شود و مقدار Field را می‌توان با یکی از منابع زیر مقایسه کرد.

مقدار ثابت: در حالت ثابت، کادر مقدار ظاهر می‌شود. برای مثال برای «مبلغ درخواست»:

• عملگر: بزرگ‌تر
• مقایسه با: ثابت
• مقدار: ۰

برای Field تاریخ یا زمان، مقدار ثابت باید با ساختار قابل قبول همان Field وارد شود. مثال متنی دیگر:

• عملگر: نامساوی
• مقایسه با: ثابت
• مقدار: نامشخص

در این حالت کاربر نمی‌تواند عبارت «نامشخص» را به‌عنوان مقدار Field وارد کند.

یک Field دیگر: در حالت کنترل، قسمت اتصال به کنترل نمایش داده می‌شود. فقط Fieldهای هم‌نوع قابل انتخاب هستند؛ تاریخ با تاریخ، زمان با زمان، عددی با عددی و متنی با متنی. خود Field فعلی در فهرست نمایش داده نمی‌شود.

سامانه فقط Fieldهایی را نمایش می‌دهد که از نظر محل قرارگیری قابل دسترسی باشند. برای مثال یک Field اصلی فرم می‌تواند به Field هم‌نوع دیگری در فرم اصلی متصل شود و Fieldهای داخل فرم تودرتو نیز می‌توانند به Fieldهای هم‌نوع قابل دسترسی در همان ساختار متصل شوند.

مثال تاریخ: در Field «تاریخ پایان»، عملگر بزرگ‌تر یا مساوی، مقایسه با کنترل و اتصال به تاریخ شروع را انتخاب کنید تا تاریخ پایان قبل از تاریخ شروع نباشد.

مثال تکرار مقدار: برای Field تکرار رمز یا کد، عملگر مساوی را انتخاب و آن را به Field مقدار اصلی متصل کنید تا دو مقدار یکسان باشند.

تاریخ سیستم: گزینه سیستم فقط برای Field تاریخ نمایش داده می‌شود. پس از انتخاب آن، قسمت فاصله روزها ظاهر می‌شود:

• ۰: تاریخ امروز
• ۷: هفت روز بعد از امروز
• -۷: هفت روز قبل از امروز

برای جلوگیری از انتخاب تاریخ گذشته می‌توان عملگر بزرگ‌تر یا مساوی، مقایسه با سیستم و فاصله روزها ۰ را تعریف کرد. برای محدودکردن تاریخ به حداقل یک هفته بعد، فاصله روزها را ۷ قرار دهید.

پیام خطا، حذف شرط و رفتار اعتبارسنجی در فرم

پس از انتخاب عملگر، قسمت متن خطا همان شرط نمایش داده می‌شود. پیام باید دلیل نامعتبر بودن مقدار را برای کاربر روشن کند؛ برای مثال:

• «مبلغ باید بیشتر از صفر باشد.»
• «تاریخ پایان نباید قبل از تاریخ شروع باشد.»
• «تاریخ انتخاب‌شده نمی‌تواند مربوط به گذشته باشد.»
• «مقدار تکرارشده با مقدار اصلی یکسان نیست.»

اگر متن خطا وارد نشود، سامانه پیام پیش‌فرضی بر اساس عنوان Field، نوع مقایسه و مقدار مورد مقایسه نمایش می‌دهد. هر شرط مقایسه پیام خطای مستقل دارد و در فرم چندزبانه می‌توان متن جداگانه‌ای برای هر زبان وارد کرد.

کنار عنوان هر شرط، آیکن حذف وجود دارد. با انتخاب آن، پیام تأیید نمایش داده می‌شود و پس از تأیید همان شرط حذف می‌شود. حذف یک شرط روی سایر شرط‌ها اثر ندارد و شماره شرط‌های باقی‌مانده دوباره مرتب می‌شود.

هنگام تکمیل فرم، اعتبارسنجی در زمان مناسب اجرا می‌شود؛ برای مثال بررسی می‌تواند پس از خروج از Field یا هنگام ثبت فرم انجام شود. اگر مقدار معتبر نباشد، Field نامعتبر مشخص می‌شود، پیام خطای همان شرط نمایش داده می‌شود و ثبت نهایی تا اصلاح اطلاعات انجام نمی‌شود.

اگر Field نامعتبر داخل یک تب باشد، سامانه تب مربوط را فعال می‌کند تا کاربر بتواند Field را پیدا و اصلاح کند. شرط‌های مقایسه معمولاً مقدار خالی را بررسی نمی‌کنند؛ اگر خالی‌بودن مجاز نیست، اجباری‌بودن را جداگانه فعال کنید. Field مخفی یا غیرفعال می‌تواند در بررسی معمول فرم از اعتبارسنجی نمایشی کنار گذاشته شود تا Fieldی که در دسترس کاربر نیست مانع ثبت فرم نشود.

پیام‌های چندزبانه و مرز اعتبارسنجی با تنظیمات اختصاصی

در تب اعتبارسنجی سه نوع پیام خطا می‌توان تعریف کرد:

• پیام خطای خالی‌بودن Field
• پیام خطای عدم تطابق با الگو
• پیام خطای هر شرط مقایسه

اگر فرم چندزبانه باشد، برای هرکدام می‌توان متن جداگانه‌ای در هر زبان وارد کرد و هنگام اجرای فرم، پیام مربوط به زبان فعال سامانه نمایش داده می‌شود.

بعضی محدودیت‌ها در تب اعتبارسنجی قرار ندارند و از طریق تنظیمات اختصاصی Field تعریف می‌شوند. از جمله:

• حداقل و حداکثر طول متن در تنظیمات اختصاصی Field متنی
• حداقل و حداکثر مقدار در تنظیمات اختصاصی Field عددی
• محدودیت نوع و حجم فایل در تنظیمات اختصاصی Field فایل
• محدودیت تعداد ردیف‌ها در تنظیمات اختصاصی فرم تودرتو

این محدودیت‌ها نیز هنگام تکمیل فرم بررسی می‌شوند، اما محل تنظیم آن‌ها تب اختصاصی همان Field است.

↑ بازگشت به فهرست آموزش

آموزش‌های اختصاصی Fieldها

این مقاله ساختار مشترک تب ابزارها، تنظیمات عمومی، نوار عملیات و Validation را پوشش می‌دهد. برای رفتار و تنظیمات اختصاصی هر ابزار، مقاله مستقل همان Field را دنبال کنید:

• فیلد متنی — Nvarchar
• فیلد عدد — Number
• فیلد تاریخ — Date
• فیلد زمان — Time
• فیلد بلی/خیر — Bit
• فیلد انتخابی — Selective
• فیلد فایل — File
• فیلد نقشه — Map
• لیست درختی — TreeList
• فیلد امضاء — SignaturePad
• پرسشنامه — Questioner
• فرم تودرتو — SubForm
• دکمه / رویداد — Button / Event
• نگهدارنده — Container
• تب — Tab Panel
• بلاک HTML
• گزارش — Report
• فیلد محاسباتی — Computed