کارگاه جامع گزارش‌ساز در GraphBPMS (سناریوی Master-Detail)

۱. کارگاه جامع اول: پیاده‌سازی کامل سناریوی Master-Detail و دریل‌دان چندسطحی (از فرم تا نمودار)

الگوی ارتباط والد و فرزند (Master-Detail) و تحلیل عمیق داده‌ها (Drill-Down)، بنیادین‌ترین سناریو در هوش تجاری و سامانه‌های سازمانی است. هدف این کارگاه پیاده‌سازی سناریویی است که در آن مدیر سازمان بتواند ابتدا سبد کلان پروژه‌ها را رصد کند، با یک کلیک ریز صورت‌وضعیت‌های مالی هر پروژه را مشاهده نماید و این ساختار را به سطوح عمیق‌تر تسری دهد.

۱-۱. تحلیل مسئله و نگاشت مدل داده سناریو (پروژه‌ها و صورت‌وضعیت‌ها)

در سازمان‌های پروژه‌محور و شرکت‌های پیمانکاری، مدیران ارشد نمی‌خواهند صدها صورت‌وضعیت مالی متفرقه را در یک جدول بزرگ و آشفته ببینند. در مقابل، کارشناسان مالی و اجرایی نیازمند دسترسی به جزئیات فاکتورها به تفکیک پروژه هستند. راه‌حل معماری، تفکیک داده‌ها به دو لایه والد (پروژه‌ها) و فرزند (صورت‌وضعیت‌ها) است:

نگاشت ساختار و مدل داده سناریو

چارچوب ارتباطی موجودیت‌های والد و فرزند به شرح جدول زیر تدوین می‌شود:

۱-۲. گام اول: طراحی فرم‌های مبنا در فرم‌ساز و ایجاد جداول پایگاه‌داده

در نخستین گام، به جای کدنویسی دستی جداول در SQL Server، از ماژول فرم‌ساز GraphBPMS جهت طراحی فرم‌ها و تولید جداول پایگاه‌داده استفاده می‌کنیم:

الف) فرم پروژه‌ها (موجودیت والد: GB_Project)

این فرم شامل فیلدهای عنوان پروژه، کد پروژه، دسته‌بندی موضوعی، مبالغ بودجه و درصد پیشرفت است:

ب) فرم صورت‌وضعیت‌ها و اقلام مالی (موجودیت فرزند: GB_Invoice)

فرم دوم برای ثبت مبالغ صورت‌وضعیت‌ها طراحی شده و از طریق کلید خارجی ProjectId به پروژه والد متصل است:

ج) ثبت داده‌ها و تولید جداول پایگاه‌داده

موتور فرم‌ساز GraphBPMS به‌صورت خودکار جداول GB_Project و GB_Invoice را در دیتابیس ساخته و داده‌های ثبت‌شده را در آن‌ها ذخیره می‌کند:

۱-۳. گام دوم: ساخت منابع داده مستقل و وابسته در Provider Manager با فیلتر پارامتریک

از منوی مدیریت منابع اطلاعاتی ← منبع داده وارد بخش Provider Manager می‌شویم تا منابع داده SQL را پیکربندی کنیم:

الف) ساخت منبع داده والد (Master): سبد پروژه‌ها

منبع داده پروژه های عمرانی (master) را با کوئری استخراج اطلاعات پروژه‌ها و پارامتر ورودی @CategoryId ایجاد و اعتبارسنجی می‌کنیم:

SELECT 
    Id, 
    ProjectCode, 
    ProjectTitle, 
    CategoryId, 
    CategoryTitle, 
    StartDateShamsi, 
    DueDateShamsi, 
    BudgetAmount, 
    ProgressPercent, 
    SitePhoto, 
    Coordinates 
FROM GB_Project
WHERE (@CategoryId IS NULL OR CategoryId = @CategoryId)

ب) ساخت منبع داده وابسته (Detail): صورت‌وضعیت‌ها

منبع داده دوم با نام صورت وضعیت ها (detail) تعریف شده و شرط کلیدی WHERE ProjectId = @ProjectId بر روی آن قرار می‌گیرد:

SELECT 
    Id, 
    ProjectId, 
    InvoiceNumber, 
    InvoiceTitle, 
    Amount, 
    Status, 
    SubmissionDate 
FROM GB_Invoice
WHERE ProjectId = @ProjectId

۱-۴. گام سوم: ایجاد گزارش در پیشخوان و پیکربندی Master-Detail در استودیو

در پیشخوان گزارش‌ساز، دکمه «+ ایجاد گزارش» را زده و منبع داده Master پروژه‌ها را به عنوان منبع مبنا برمی‌گزینیم:

الف) بارگذاری منبع Master روی بوم استودیو

با ورود به استودیو، کارت‌های فیلدهای منبع Master لود شده و عناوین ستون‌ها به فارسی خوانا بازتعریف می‌شوند:

ب) افزودن منبع داده دوم (Detail) به استودیو

از زبانه منابع داده در سایدبار سمت راست، دکمه «+ افزودن منبع داده» را فشرده و منبع صورت وضعیت ها (detail) را اضافه می‌کنیم:

ج) نگاشت پارامترها و اتصال کلیدهای رابطه‌ای (Parameter Binding)

در تنظیمات منبع فرزند، پارامتر @ProjectId را به فیلد خروجی Id منبع والد مپ می‌کنیم. این نگاشت تضمین می‌کند که با کلیک روی هر پروژه، شناسه آن مستقیماً به کوئری فرزند ارسال شود:

د) تست تعاملی پیش‌نمایش در استودیو (Drill-Down Grid)

در تب پیش‌نمایش، گرید Master-Detail دو سطحی رندر می‌شود. کاربر با کلیک روی سطر هر پروژه، زیرجدول صورت‌وضعیت‌های آن را با سرعت بالا مشاهده می‌کند:

۱-۵. گام چهارم: طراحی و راه‌اندازی نمودار تعاملی Drill-Down (پروژه‌ها ← کلیک ← اقلام)

در ادامه سناریو، تجربه بصری کاربر را با نمودارهای تعاملی هوش تجاری ارتقا می‌دهیم. از جدول گزارش‌ها روی آیکن نمودار کلیک کرده و وارد استودیوی نمودار (Chart Studio) می‌شویم:

الف) پیکربندی اولیه دو لایه چارت در بوم

در استودیوی نمودار ابتدا نمودار والد بر اساس منبع Master (محور X: عنوان پروژه، محور Y: بودجه مصوب ریالی) ساخته شده و سپس نمودار فرزند بر اساس منبع Detail (محور X: شرح صورت‌وضعیت، محور Y: مبلغ ریالی) تعریف می‌گردد.

ب) رودمپ تعاملی رفتار کاربر در دریل‌دان (The Step-by-Step Drill-Down Walkthrough)

فرآیند ناوبری و تعامل کاربر در محیط پیش‌نمایش چارت شامل سه وضعیت پیوسته و هوشمند است:

۱. وضعیت اولیه پیش از کلیک (Pre-Click Master State): ابتدا تنها نمودار والد با ۳ ستون بودجه ۵۰، ۲۵ و ۱۵ میلیارد ریالی ظاهر می‌شود و نمودار فرزند هنوز در حالت مخفی قرار دارد:

۲. هاور ماوس روی ستون پروژه (Hover & Focus Preview): کاربر نشانگر ماوس را روی ستون پروژه «توسعه زیرساخت مرکز داده و اتاق سرور» می‌برد. نشانگر تغییر حالت داده و خط تراز به برچسب 25B در محور عمودی متصل شده و تولتیپ بودجه ۲۵ میلیارد ریالی را نمایش می‌دهد:

۳. کلیک و انتقال زنده دریل‌داون (Live Transition): کاربر بر روی ستون پروژه کلیک می‌کند. موتور چارت GraphBPMS بلافاصله انیمیشن جهش را اجرا کرده و نمودار والد را با نمودار ریز اقلام مالی همان پروژه جایگزین می‌نماید:

• دکمه ناوبری معکوس («← بازگشت»): در بالای نمودار ظاهر می‌شود تا کاربر با یک کلیک به سبد کلان پروژه‌ها بازگردد.
• چیپ فیلتر فعال: عبارت محدود شده با مقادیر: [ProjectId: توسعه زیرساخت مرکز داده] وضعیت فیلتر را شفاف می‌سازد.
• رندر اقلام مالی تفکیکی: دو قلم هزینه این پروژه شامل ۸۰۰ میلیون ریال (خرید رک‌های سرور) و ۲۰۰ میلیون ریال (مشاوره امنیت شبکه) روی نمودار رندر می‌شوند.

۱-۶. تحلیل تعمیم‌پذیری: گسترش سناریو به ساختارهای چندسطحی آبشاری (N-Tier Cascading Drill-Down)

یکی از درخشان‌ترین ویژگی‌های معماری GraphBPMS، توسعه‌پذیری بی‌پایان الگوی دریل‌دان (Recursive Cascading) است. این سناریو به رابطه دو سطحی محدود نمی‌شود؛ بلکه طراح سیستم می‌تواند دقیقاً با همین مکانیزم، زنجیره‌ای از منابع داده وابسته چندسطحی بسازد:

۱-۷. گام پنجم: تفکیک دسترسی‌ها، رونوشت کاربر نهایی و استقرار در میزکارهای سازمانی

پس از تکمیل گرید و نمودار Drill-Down، این گزارش باید در اختیار ارکان سازمان قرار گیرد. در این گام، تفکیک کلیدی میان توسعه‌دهندگان و کاربران نهایی اعمال می‌شود: